Бугунги кунда қалқонсимон без касалликлари энг кўп учрайдиган эндокрин муаммолардан бири ҳисобланади. Бироқ шифокорлар таъкидлашича, бу касалликларнинг барчаси ҳам оддий таҳлиллар орқали тўлиқ аниқланавермайди. Сабаб — генетика.
Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали шифокор-эндокринологи Муротали Мирзалиев бу борадаги сўнгги янгиликлар билан Россиянинг Қозон шаҳрида бўлиб ўтган “Келажак тиббиёти — шифокор кундалик амалиётида генетик тадқиқотлар” мавзусидаги халқаро илмий-амалий семинарда танишиб қайтди.
— Бугунги тиббиётда фақат таҳлил натижаларига қараб хулоса чиқариш етарли эмас, — дейди мутахассис. — Айрим беморларда қондаги кўрсаткичлар нормал бўлса-да, организм даражасида гормонлар етишмаслиги кузатилиши мумкин.
Мутахассисга кўра, бу ҳолат “тўқима гипотиреози” деб аталади. Яъни қонда барчаси жойида кўринса ҳам, ҳужайралар даражасида гормонлар етарли ишламайди.
— Бунинг асосий сабабларидан бири — генетик хусусиятлар. Айрим инсонларда гормонлар фаоллашувига жавобгар ферментлар турлича ишлайди. Шунинг учун ҳар бир беморга бир хил ёндашув тўғри бўлмаслиги мумкин, — дейди у.
Шунингдек, мутахассис аутоиммун касалликларда ҳам генетика муҳим ўрин тутишини таъкидлайди.
— Масалан, қалқонсимон безнинг аутоиммун касалликларида иммун тизими ўз тўқималарига қарши ишлай бошлайди. Бу ҳолат ҳам маълум генетик омиллар билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Сўнгги йилларда тиббиётда “шахсийлаштирилган даволаш” тушунчаси кенг қўлланилмоқда. Бу эса ҳар бир беморга унинг генетик хусусиятларини инобатга олган ҳолда даво белгилашни англатади.
— Генетик тадқиқотлар ёрдамида биз касалликни эртароқ аниқлашимиз, хавф гуруҳларини белгилашимиз ва энг самарали даволаш усулини танлашимиз мумкин, — дейди мутахассис.
Унинг фикрича, келажак тиббиёти айнан шу йўналишда ривожланади.
— Шифокор фақат клиник билимлар билан чекланиб қолмаслиги керак. У генетика ва молекуляр тиббиётни ҳам тушуниши зарур. Чунки эртанги тиббиёт — бу индивидуал ёндашув тиббиёти, — дея хулоса қилади Муротали Мирзалиев.
