{"id":1523,"date":"2026-10-27T23:59:46","date_gmt":"2026-10-27T18:59:46","guid":{"rendered":"https:\/\/soglomfargona.uz\/?p=1523"},"modified":"2026-11-21T19:30:17","modified_gmt":"2026-11-21T14:30:17","slug":"%d0%b3%d0%b8%d1%91%d2%b3%d0%b2%d0%b0%d0%bd%d0%b4%d0%bb%d0%b8%d0%ba-%d1%85%d0%b0%d0%b2%d1%84%d0%b8-%d2%9b%d0%b0%d0%b5%d1%80%d0%b4%d0%b0%d0%bd-%d0%b1%d0%be%d1%88%d0%bb%d0%b0%d0%bd%d0%b0%d0%b4%d0%b8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/1523\/","title":{"rendered":"Giyohvandlik xavfi qayerdan boshlanadi?"},"content":{"rendered":"<p>Bugun farzandlarimiz salomatligi va kelajagiga daxl qilayotgan jiddiy xavflardan biri \u2014 giyohvandlikdir. U inson salomatligiga putur yetkazish bilan birga, oilaviy munosabatlar va ijtimoiy hayotga ham salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi. Uning oqibatlari faqat bir kishining o\u2018zi bilan cheklanmay, yaqinlari va oila a\u2019zolari hayotida ham aks etadi.<\/p>\n<h3><strong>Xo\u2018sh, yoshlar giyohvandlik xavfiga qanday duch keladi?<\/strong><\/h3>\n<p>Bunga yagona sababni ko\u2018rsatib bo\u2018lmaydi. Ruhiy zo\u2018riqish, hayotiy qiyinchiliklar, tengdoshlarning salbiy ta\u2019siri, oiladagi kelishmovchiliklar va yetarli e\u2019tiborning yo\u2018qligi kabi omillar xavfni kuchaytirishi mumkin. Shu bois muammoning oldini olish faqat taqiq va tanbeh bilan cheklanmasligi kerak.<\/p>\n<p>Oiladagi muhit bunda alohida o\u2018rin tutadi. Farzand o\u2018zini eshitadigan, tushunadigan va qiyin paytda yordam beradigan inson borligini his qilishi muhim. Ota-onaning farzandi bilan ochiq muloqot qilishi, uning qiziqishlari, do\u2018stlari va kundalik hayotiga e\u2019tibor qaratishi ko\u2018plab muammolarni barvaqt payqashga yordam beradi.<\/p>\n<p>Albatta, yoshlarning kimlar bilan muloqot qilishi va bo\u2018sh vaqtini qanday o\u2018tkazishiga qiziqish kerak. Ammo bu faqat nazorat degani emas. Ishonchli munosabat o\u2018rnatish, muammolarini tinglash, sport, ta\u2019lim va boshqa foydali mashg\u2018ulotlarga jalb etish ham profilaktikaning muhim qismidir.<\/p>\n<p>Giyohvandlikka qarshi kurashishda ota-ona, ta\u2019lim muassasalari, tibbiyot xodimlari va jamoatchilikning hamkorligi zarur. Yoshlarga zararli moddalarning oqibatlarini tushuntirish bilan birga, ularning qiyinchiliklarga sog\u2018lom yo\u2018l bilan yechim topish ko\u2018nikmalarini shakllantirish ham muhim.<\/p>\n<p>Agar yaqin insonda giyohvand moddalar iste\u2019moli bilan bog\u2018liq muammo borligidan shubha tug\u2018ilsa, uni ayblash yoki haqorat qilish o\u2018rniga, vaziyatni xotirjamlik bilan muhokama qilib, mutaxassisga murojaat etish lozim. Qaramlik tibbiy yordam talab qiladigan holat bo\u2018lib, uni davolash va insonning sog\u2018lom hayotga qaytishi uchun yordam ko\u2018rsatish imkoniyatlari mavjud.<\/p>\n<h3><strong>Qaramlik bir kunda paydo bo\u2018lmaydi: dastlabki belgilarni qanday tanish mumkin?<\/strong><\/h3>\n<p>Farzandingiz avvalgidek ochiq gaplashmay qo\u2018ydimi? O\u2018qishga qiziqishi pasaydimi? Uyqu tartibi o\u2018zgarib, yaqinlaridan uzoqlashyaptimi? Albatta, bu o\u2018zgarishlarning har biri ham giyohvand moddalar iste\u2019moli bilan bog\u2018liq emas. Ammo bir nechta belgi bir vaqtda paydo bo\u2018lsa, ularga befarq qaramaslik kerak.<\/p>\n<p>Qaramlikning dastlabki belgilari har kimda bir xil kechmaydi. Ayrim hollarda inson moddani iste\u2019mol qilishni nazorat qilishda qiynala boshlaydi, boshqa hollarda esa bu muammo dastlab uning kundalik hayoti, xulq-atvori va yaqinlari bilan munosabatlarida seziladi.<\/p>\n<h3><strong>Xulq-atvordagi o\u2018zgarishlar \u2014 ilk ogohlantiruvchi belgilar<\/strong><\/h3>\n<p>Avval sevib shug\u2018ullangan mashg\u2018ulotlariga qiziqishning yo\u2018qolishi, oila a\u2019zolaridan uzoqlashish, do\u2018stlar davrasining keskin o\u2018zgarishi, o\u2018qish yoki ishga e\u2019tiborning susayishi shular jumlasidan. Inson o\u2018z xatti-harakatlarini yashirishga urinishi, qayerda bo\u2018lgani yoki pulni nimaga sarflagani haqidagi savollarga aniq javob bermasligi ham xavotirga sabab bo\u2018lishi mumkin.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, uyqu va ishtaha o\u2018zgarishi, vaznning keskin kamayishi yoki ortishi, shaxsiy gigiyenaga e\u2019tiborning pasayishi kuzatilishi ehtimol. Kayfiyatning tez-tez o\u2018zgarishi, asabiylashish, bezovtalik va diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar ham ayrim hollarda moddalar iste\u2019moli bilan bog\u2018liq bo\u2018ladi.<\/p>\n<p>Biroq ushbu belgilarni ko\u2018riboq insonni giyohvandlikda ayblash mumkin emas. Bunday o\u2018zgarishlarga ruhiy zo\u2018riqish, depressiya, boshqa kasalliklar yoki hayotiy qiyinchiliklar ham sabab bo\u2018lishi mumkin. Shuning uchun shoshilinch xulosadan ko\u2018ra, vaziyatni to\u2018g\u2018ri baholash muhim.<\/p>\n<h3><strong>Eng muhim belgi \u2014 iste\u2019molni nazorat qilish qiyinlashishi<\/strong><\/h3>\n<p>Giyohvandlikka qaramlikni anglashda insonning tashqi ko\u2018rinishidan ko\u2018ra, modda bilan munosabati muhimroq.<\/p>\n<p>Masalan, u iste\u2019molni kamaytirish yoki butunlay to\u2018xtatishga qaror qilishi, ammo buni uddalay olmasligi mumkin. Modda haqida tez-tez o\u2018ylash, uni topish va iste\u2019mol qilishga ko\u2018p vaqt sarflash, avvalgidek ta\u2019sirni his qilish uchun miqdorni oshirishga intilish ham jiddiy ogohlantiruvchi belgilardan hisoblanadi.<\/p>\n<p>Yana bir xavfli holat \u2014 inson iste\u2019mol tufayli sog\u2018lig\u2018iga zarar yetayotganini, oilasi bilan munosabatlari buzilayotganini yoki o\u2018qish va ishida muammolar paydo bo\u2018layotganini bilsa-da, bu odatni davom ettirishidir.<\/p>\n<h3><strong>Moddani to\u2018xtatganda ham belgilar paydo bo\u2018lishi mumkin<\/strong><\/h3>\n<p>Ayrim moddalarga qaramlik shakllanganda, ularni kamaytirish yoki iste\u2019mol qilishni to\u2018xtatish natijasida jismoniy va ruhiy noqulayliklar yuzaga keladi. Bezovtalik, uyqusizlik, asabiylashish, terlash, qo\u2018l qaltirashi, ko\u2018ngil aynishi kabi belgilar shular jumlasidan. Ularning turi va og\u2018irligi iste\u2019mol qilingan moddaga hamda insonning holatiga bog\u2018liq.<\/p>\n<p>Bunday alomatlar organizmning modda yo\u2018qligiga javobi bo\u2018lishi mumkin. Shu bilan birga, ularning o\u2018zi ham qaramlikni aniq tasdiqlamaydi. Tashxisni mutaxassis qo\u2018yadi.<\/p>\n<h3><strong>Yaqin insonda shunday belgilar sezilsa, nima qilish kerak?<\/strong><\/h3>\n<p>Eng avvalo, uni haqorat qilish, qo\u2018rqitish yoki ayblashdan saqlanish lozim. Xotirjam sharoitda suhbatlashish, xavotirga sabab bo\u2018layotgan o\u2018zgarishlarni aniq tushuntirish va yordam taklif qilish maqsadga muvofiq.<\/p>\n<p>Shubha saqlanib qolsa, narkolog yoki qaramlikni davolash bo\u2018yicha mutaxassisga murojaat qilish kerak. Qaramlik \u2014 faqat iroda yoki tarbiya bilan izohlanadigan muammo emas, balki tibbiy yordam talab qilishi mumkin bo\u2018lgan holat. Erta aniqlash va tegishli davolash insonning sog\u2018lom hayotga qaytishi imkoniyatini oshiradi.<\/p>\n<h3><strong>Ota-ona nimalarga e\u2019tibor berishi kerak?<\/strong><\/h3>\n<p>Farzandning xulq-atvoridagi keskin o\u2018zgarishlar ota-onani o\u2018ylantirishi kerak. Masalan, avval qiziqib shug\u2018ullangan mashg\u2018ulotlaridan voz kechishi, o\u2018qishga e\u2019tibori pasayishi, oila a\u2019zolari bilan kam gaplashishi, do\u2018stlari davrasi o\u2018zgarishi yoki pulni nimaga sarflagani haqidagi savollarga javob berishdan qochishi shular jumlasidan.<\/p>\n<p>Uyqu va ishtahaning buzilishi, vaznning o\u2018zgarishi, sababsiz asabiylashish, kayfiyatning tez-tez almashishi, haddan tashqari lanjlik yoki bezovtalik ham e\u2019tibor talab qiladi. Ayrim moddalar ta\u2019sirida ko\u2018z qorachiqlari, nutq, harakatlar muvofiqligi va hushyorlikda o\u2018zgarishlar kuzatilishi mumkin.<\/p>\n<p>Biroq bu belgilarning birortasi ham o\u2018zicha giyohvand moddalar iste\u2019mol qilinayotganini isbotlamaydi. Ular boshqa kasalliklar yoki ruhiy zo\u2018riqish bilan ham bog\u2018liq bo\u2018lishi mumkin. Asosiy e\u2019tibor bir nechta o\u2018zgarishning bir vaqtda paydo bo\u2018lishiga, ular qancha davom etayotganiga va insonning kundalik hayotiga ta\u2019siriga qaratilishi lozim.<\/p>\n<p>Yana bir muhim belgi \u2014 inson modda iste\u2019molini kamaytirish yoki to\u2018xtatishga urinadi, ammo buni uddalay olmaydi. Modda iste\u2019mol qilishga tobora ko\u2018proq vaqt ajratish, uning zararini bilsa ham davom ettirish ham qaramlikdan darak berishi mumkin.<\/p>\n<p>Ota-ona bunday holatda farzandini haqorat qilishi, qo\u2018rqitishi yoki dalilsiz ayblashi kerak emas. Eng to\u2018g\u2018ri yo\u2018l \u2014 xotirjam suhbatlashish, xavotirga sabab bo\u2018lgan o\u2018zgarishlarni tushuntirish va zarur bo\u2018lsa, mutaxassis yordamini taklif qilish. Farzand o\u2018z muammosini yashirmasdan ayta oladigan muhit yaratish ham profilaktikaning muhim qismidir.<\/p>\n<h3><strong>Qayerdan tibbiy yordam olish mumkin?<\/strong><\/h3>\n<p>Agar yaqin insonda giyohvand moddalar iste\u2019moli yoki qaramlik belgilari kuzatilsa, muammoni yashirish yoki o\u2018zboshimchalik bilan davolashga urinish o\u2018rniga, tibbiyot mutaxassisiga murojaat qilish lozim.<\/p>\n<p>Dastlab oilaviy shifokor bilan maslahatlashish yoki yashash joyidagi tuman (shahar) tibbiyot birlashmasining narkologiya xizmatiga murojaat qilish mumkin. Zarur hollarda bemor ixtisoslashtirilgan muassasaga yo\u2018naltiriladi.<\/p>\n<p>Farg\u2018ona viloyatida ixtisoslashtirilgan yordam bo\u2018yicha <b>Respublika ixtisoslashtirilgan ruhiy salomatlik ilmiy-amaliy tibbiyot markazining narkologiya xizmati Farg\u2018ona filiali<\/b>ga murojaat qilish mumkin. Muassasa manzili Farg\u2018ona shahri, Yangi Zamon ko\u2018chasi, 61-uy. Qabul tartibi va tegishli xizmatni aniqlash uchun shifoxonaning <strong>(73) 242-79-03<\/strong> raqamli ishonch telefoniga qo\u2018ng\u2018iroq qilish mumkin.<\/p>\n<p>Narkologik yordam ko\u2018rsatishda qonunchilik maxfiylik, insonparvarlik va rahm-shafqat prinsiplarini belgilaydi. Shuning uchun yordam so\u2018rashdan uyalish yoki qo\u2018rqish o\u2018rniga, vaziyatni mutaxassis bilan muhokama qilish muhim.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Muhiddin QODIROV,<\/strong><br \/>\n<strong>Respublika ixtisoslashtirilgan ruhiy salomatlik ilmiy-amaliy tibbiyot markazi narkologiya xizmati bo\u2018yicha Farg\u2018ona viloyat filiali bosh shifokori o\u2018rinbosari.<\/strong><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oiladagi muhit bunda alohida o\u2018rin tutadi. Farzand o\u2018zini eshitadigan, tushunadigan va qiyin paytda yordam beradigan inson borligini his qilishi muhim. Ota-onaning farzandi bilan ochiq muloqot qilishi, uning qiziqishlari, do\u2018stlari va kundalik hayotiga e\u2019tibor qaratishi ko\u2018plab muammolarni barvaqt payqashga yordam beradi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1524,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-1523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gadgets"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1523"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1667,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1523\/revisions\/1667"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soglomfargona.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}